TİCARİ DAVALARDA ARABULUCULUK

2025 yılı itibarıyla aşağıdaki uyuşmazlıklarda mahkemeye başvurmadan önce arabulucuya gitmek zorunludur: TTK m.4 ve m.5 kapsamındaki tüm ticari davalar (Tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın, ticari iş niteliğindeki uyuşmazlıklar) Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri Şirketler hukuku kaynaklı uyuşmazlıklar (Ortaklar arasındaki alacak-idare ihtilafları, rekabet etmeme, ticari itibarın zedelenmesi vb.) Cari hesap ilişkilerinden doğan alacaklar Eser, hizmet, taşıma, sigorta ve distribütörlük sözleşmelerinden doğan ticari talepler İstisna: İflas, çekişmesiz yargı işleri, ihtiyati tedbir/ ihtiyati haciz talepleri ve kamu düzenini ilgilendiren davalarda arabuluculuk dava şartı değildir.

Başvuru ve Süreç Nasıl İşliyor?

1. Başvuru Yetkili arabuluculuk bürosuna yapılan başvuru sistem üzerinden rastgele bir arabulucuya atanır. 2. İlk Toplantı Arabulucu, taraflarla en geç 3 gün içinde iletişime geçer. Toplantının yapılmaması veya karşı tarafın katılmaması hâlinde süreç karar tutanağıyla sonlandırılır. 3. Süre Zorunlu arabuluculuk süreci 6 hafta içinde sonuçlandırılır; zorunlu hâllerde 2 hafta ek süre verilebilir. 4. Anlaşma veya Son Tutanağın Düzenlenmesi Taraflar anlaşırsa, anlaşma belgesi ilam niteliğinde olup mahkeme kararının tüm sonuçlarını doğurur. Anlaşma olmazsa, tutanakla birlikte dava açılabilir.

2025 Uygulamasında Şirketler İçin Avantajlar

✔ Hızlı Çözüm Mahkemelerde yıllarca sürebilecek davalar, çoğu zaman tek toplantıda sonuçlanmaktadır.

✔ Maliyet Avantajı Dava harçları, bilirkişi ücretleri ve uzun süren süreç maliyetleri ortadan kalkar.

✔ Ticari İlişkilerin Korunması Arabuluculuk, çatışmayı artırmak yerine müzakere kültürünü teşvik eder; şirketler arasında gelecekteki iş birliklerini korur.

✔ Gizlilik Süreç tamamen gizlidir. Ticari sırlar, finansal veriler, sözleşme hükümleri ve stratejik bilgiler üçüncü kişilere açıklanmaz.

✔ Esneklik Taraflar kendi çözümlerini kendileri üretir; mahkeme kararı gibi tek yönlü bir sonuç yerine karşılıklı menfaat dengesine dayalı çözümler ortaya çıkar.

Ticari Arabuluculukta Şirketler İçin 6 Pratik Öneri

1. Arabuluculuk dosyasına gitmeden önce “müzakere dosyası” hazırlayın. Karşı tarafın olası taleplerine göre; ödeme kabiliyeti, iskonto sınırları, taksit seçenekleri, mevcut teminat yapısı ve şirket içi onay süreçlerini içeren kısa bir müzakere dosyası oluşturun. Masada anlık karar vermek hem risklidir hem de geri dönüşü olmayan taahhütlere yol açabilir.

2. Toplantıya mutlaka “yetkili ve bilgi sahibi” temsilci gönderin. 2025 düzenlemeleri temsil yetkisiz katılımı tamamen geçersiz kılmıyor; ancak mahkemeler artık “müzakere iradesi göstermeyen taraf” konusunda daha hassas. Yetki belgesi + finansal/teknik bilgi sahibi bir temsilci, anlaşma ihtimalini belirgin şekilde artırır.

3. Anlaşma metnini bir “sözleşme ciddiyetinde” kaleme alın. En çok hata yapılan alan burası: Taksit tarihleri, faiz oranı, gecikme şartları, teslim/ifa süresi, teminat türü, cezai şart. Hepsi net, ölçülebilir ve uygulanabilir şekilde yazılmalı. “Ödenecek” , “kararlaştırılacaktır”, “uygun zamanda” gibi muğlak ifadeler ileride uyuşmazlık doğurur.

4. Mali teklifleri şirket içi protokollerle standartlaştırın. Büyük şirketlerde olduğu gibi: Hangi dosyada azami yüzde kaç indirim yapılabilir, Hangi tutarlarda mutlaka üst yönetim onayı gerekir, Hangi teminatlar kabul edilir/kabul edilmez, Taksitlendirmede sınır nedir, gibi kriterler belirlemek, toplantıda tutarlı bir pozisyon alınmasını sağlar.

5. Uzmanlık alanına uygun arabulucu talep edin. Denizcilik, inşaat, sigorta, distribütörlük, franchise, fintech gibi teknik konulu dosyalarda uzman arabulucu seçimi müzakerenin kalitesini artırır. Uzman arabulucu, teknik terimleri anlar; tarafların konuşmasını somutlaştırır ve süreci gereksiz yere tıkamaz.

6. Arabuluculuğu formalite olarak değil, “stratejik çözüm alanı” olarak görün. Birçok uyuşmazlık davaya taşınınca hem daha pahalı hem daha uzun sürüyor. Arabuluculuk, uyuşmazlığın %60’tan fazlasını ilk toplantıda çözebilen bir platform. Bu nedenle amaç sadece tutanak almak değil; makul, uygulanabilir ve şirket çıkarlarını koruyan bir çözüm üretmek olmalıdır.